Jaki jest Twój ulubiony składnik dodawany do posiłków i napojów? Czy to cukier ? I czy wiesz, co ten słodki cud przyniesie Ci poza chwilowym uczuciem szczęścia? Nie. W takim razie poznaj cukier trochę lepiej, a możesz być zaskoczony, co się za nim kryje.
Dosypujemy go do porannej kawy lub herbaty. Dodajemy go do słodkości, które pieczemy dla naszych bliskich z miłości, a także dosładzamy nim różne potrawy. Ponadto jest nieodłącznym składnikiem wielu naszych ulubionych produktów spożywczych, takich jak słodycze, ciasta, ciasteczka, herbatniki, lody, słodkie napoje czy cukierki. Możemy go znaleźć nawet tam, gdzie nigdy byśmy się go nie spodziewali. Na przykład w produktach mięsnych, sosach, produktach mlecznych czy musztardzie. Jest „tajnym” składnikiem niemal wszystkich technologicznie przetworzonych produktów spożywczych, które niestety stanowią ponad 90 procent wszystkich produktów na rynku. O kim mówię? Oczywiście o cukrze .
Nasz „cudowny” składnik, który „zachwycił” wielu ludzi. Dzięki tej właściwości cukier odnotował gwałtowny wzrost w ostatnich stuleciach. Jego produkcja stale rośnie w zawrotnym tempie. Jeszcze w 1985 roku roczne światowe spożycie cukru wynosiło mniej niż 100 milionów ton. Dziś przekracza 160 milionów ton. Cukier odnotował ogromny wzrost, szczególnie w ciągu ostatnich 300 lat.
W 1700 roku przeciętna osoba spożywała około 1,8 kg cukru rocznie.
W 1800 roku przeciętna osoba spożywała około 8 kg cukru rocznie.
W 1900 roku przeciętna osoba spożywała około 40 kg cukru rocznie.
W 2009 roku ponad połowa Amerykanów spożywała ponad 225 g cukru dziennie, co stanowiło ponad 81 kg cukru rocznie.
W 2010 roku średnie spożycie cukru na osobę wynosiło 34,3 kg, co plasuje nas na poziomie średniej europejskiej. Ta wartość nie zmieniła się znacząco w ostatnich latach, ale ogólnie rzecz biorąc, stanowi niewielki wzrost w porównaniu z niedawną przeszłością. Słowak spożywa średnio około 94 g cukru dziennie. Co stanowi ponad DWIE TONY cukru w ciągu całego życia. Jest to jednak tylko średnia, co oznacza, że niektórzy spożywają nawet trzy razy więcej cukru niż wynosi średnia.
Jednak całkowita ilość spożywanego cukru jest znacznie wyższa, ponieważ cukier ma wiele nazw i form. Na przykład wiele osób celowo unika cukru, nie zdając sobie sprawy, że spożywają go w nadmiernych ilościach z innych źródeł, takich jak ciastka, makaron, ryż, ziemniaki czy płatki zbożowe. Ponadto spożywają cukier „pośrednio”, w postaci innych produktów, do których jest on celowo dodawany. Świadczy o tym również fakt, że w UE w ciągu ostatnich 20 lat bezpośrednie spożycie cukru spadło, podczas gdy spożycie cukru zawartego w produktach spożywczych bardzo znacząco wzrosło.
Dekstroza, fruktoza i glukoza to monosacharydy, znane jako cukry proste. Główną różnicą między nimi jest sposób ich metabolizowania przez organizm. Glukoza i dekstroza to zasadniczo ten sam cukier. Jednak producenci żywności używają nazwy „dekstroza” w składzie swoich produktów.
Proste cukry (monosacharydy) mogą łączyć się, tworząc bardziej złożone węglowodany (disacharydy), takie jak sacharoza (cukier stołowy), która składa się w połowie z glukozy i w połowie z fruktozy.
Kilka prostych cukrów łączy się, tworząc polisacharydy, które występują w ziemniakach, zbożach, ryżu i kukurydzy.
Syrop glukozowo-fruktozowy (HFCS), znany również jako syrop glukozowo-fruktozowy, składa się w około 55% z fruktozy i 45% z glukozy. Wartości te mogą się nieznacznie różnić w zależności od rodzaju słodzika.
Alkohole cukrowe, takie jak ksylitol, glicerol, sorbitol, maltitol, mannitol i erytrytol, nie są ani cukrami, ani alkoholami, ale są stosowane jako popularne substancje słodzące. Nie są one w pełni wchłaniane w jelicie cienkim, dlatego dostarczają mniej kalorii niż cukier, ale często powodują problemy, takie jak gazy, wzdęcia i biegunka.
Sukraloza (Splenda) nie jest cukrem, pomimo podobnej nazwy do sacharozy i mylącego marketingu, który twierdzi, że jest „wykonana z cukru”. Jest to chlorowany sztuczny słodzik, podobny do aspartamu i sacharyny, mający takie same szkodliwe skutki dla zdrowia.
Syrop z agawy, często reklamowany jako „naturalny”, jest zazwyczaj wysoko przetworzony i zawiera 80% fruktozy. Produkt końcowy w niczym nie przypomina oryginalnej agawy.
Miód składa się w około 53% z fruktozy, jest jednak produktem naturalnym, który w postaci surowej ma wiele korzyści zdrowotnych, o ile jest spożywany z umiarem.
Stewia to substancja słodząca pozyskiwana z liści rośliny o tej samej nazwie. W swojej naturalnej postaci jest całkowicie bezpieczna.
Oprócz cukrów i substancji słodzących wymienionych powyżej, cukier występuje również pod innymi nazwami, dlatego należy zachować ostrożność przy zakupie żywności i uczciwie sprawdzać zawartość węglowodanów w produkcie. Powinna być ona jak najniższa, a przynajmniej niższa niż 30 g na 100 g produktu.
Pierwszym, który nazwał cukier toksyną, był dr Robert Lustig, profesor pediatrii w Katedrze Endokrynologii Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Francisco. Dr Lustig jest jednym z czołowych ekspertów w dziedzinie otyłości dziecięcej i pionierem w zrozumieniu metabolizmu cukru. Wiele swoich odkryć dokonał w serii filmów „The Skinny on Obesity”, w których szczegółowo opisuje zagrożenia związane ze spożyciem cukru.
Dr Lustig nazywa cukier toksyną, ponieważ nasz organizm traktuje cukier w ten sam sposób, w jaki traktuje alkohol i inne toksyny. W związku z tym cukier może w ten sam sposób uszkadzać wątrobę i inne organy.
Według dr. Lustiga, to właśnie nadmierne spożycie cukru spowodowało gwałtowny wzrost problemów zdrowotnych i związanych z nimi kosztów finansowych. Chociaż nadmierne spożycie cukru jest główną przyczyną otyłości, dr Lustig nie nazywa go główną przyczyną problemów zdrowotnych. Według niego, nawet 20% osób otyłych ma prawidłowo funkcjonujący metabolizm, a nadwaga nie wpłynie na ich oczekiwaną długość życia. To samo dotyczy 60% osób o prawidłowej masie ciała. Jednak 80% osób otyłych i 40% osób o prawidłowej masie ciała cierpi na zaburzenia metaboliczne, które są spowodowane nadmiernym spożyciem cukrów, zwłaszcza fruktozy.
Cukier jest zasadniczo jedynym źródłem kalorii powiązanym ze wzrostem zachorowań na cukrzycę. W 1985 roku, gdy globalne spożycie cukru wynosiło 98 milionów ton, cukrzyca dotykała 30 milionów ludzi. Do 2010 roku spożycie cukru wzrosło do 160 milionów ton, a globalna częstość występowania cukrzycy osiągnęła 346 milionów osób .
Jeszcze w 1893 roku w Stanach Zjednoczonych odnotowano mniej niż 3 przypadki cukrzycy na 100 000 osób. Obecnie w Stanach Zjednoczonych na cukrzycę choruje 8000 osób na 100 000, a liczba ta stale rośnie. Około 25 milionów Amerykanów choruje na cukrzycę, a kolejne 57 milionów ma stan przedcukrzycowy. Ogólnie rzecz biorąc, co trzeci Amerykanin choruje na cukrzycę lub będzie chorował na cukrzycę.
W 2010 roku na Słowacji było już ponad 340 000 diabetyków, z czego ponad 2000 to dzieci poniżej 18. roku życia. Stanowi to prawie trzykrotny wzrost w porównaniu z 1980 rokiem, kiedy na Słowacji było 122 000 diabetyków. Prawie 7% populacji Słowacji choruje na cukrzycę, z czego ponad 50% to osoby w wieku od 50 do 69 lat. Około co piętnasta osoba i co trzynasty dorosły na Słowacji choruje na cukrzycę. Jednak to, ile osób ma stan przedcukrzycowy, jest wątpliwe.
Wszystkie te liczby są uderzające. Tym bardziej, że 90–95% wszystkich przypadków cukrzycy to cukrzyca typu 2. Oznacza to, że jest ona spowodowana niewłaściwą dietą i złym stylem życia.
Ale to nie tylko cukrzyca. Nadmierne spożycie cukru jest również główną przyczyną innych chorób związanych ze stylem życia, takich jak choroby układu krążenia i nowotwory. Te „choroby związane ze stylem życia” po raz pierwszy w historii zabijają więcej osób niż choroby zakaźne.
Ogólnie rzecz biorąc, można powiedzieć, że nadmierne spożycie cukru jest największym problemem zdrowotnym i żywieniowym ludzkości. Żaden inny produkt spożywczy nie ma tak negatywnego wpływu na zdrowie jak cukier. Jego negatywny wpływ na metabolizm wiąże się z co najmniej 76 problemami zdrowotnymi. Dlatego należy ograniczyć spożycie cukru do minimum i skupić się na prawdziwym jedzeniu.
Jednym z największych dogmatów, który przyczynił się do pogorszenia stanu zdrowia w świecie zachodnim, jest przekonanie, że „kaloria to kaloria”. Ten mit jest jedną z pierwszych rzeczy, których dietetycy uczą się w szkole. Niestety, to stwierdzenie jest kompletnym kłamstwem . Innym dogmatycznym przekonaniem, które jest po prostu nieprawdziwe, jest przekonanie, że otyłość jest wynikiem spożywania zbyt dużej ilości jedzenia w połączeniu z niedostateczną ilością ruchu. Innymi słowy, osoby otyłe spożywają więcej kalorii niż spalają. Te twierdzenia są po prostu błędne i od dawna zostały naukowo obalone.
Źródło spożywanych przez nas kalorii jest kluczowe. Naukowcy odkryli, że na Ziemi istnieje tylko jeden rodzaj pożywienia, który dzięki swojemu unikalnemu składowi jest metabolizowany w organizmie zarówno jako tłuszcz, jak i węglowodany. Tym pożywieniem jest cukier .
Ogólnie rzecz biorąc, cukier jest 50 razy bardziej skuteczny niż kalorie w powodowaniu cukrzycy. Dlaczego cukier ma tak silne działanie?
Odpowiedź tkwi w jego unikalnej strukturze. Jak wspomniałem powyżej, cukier może być metabolizowany zarówno jako tłuszcz, jak i węglowodan. Dzieje się tak, ponieważ cukier zawiera zarówno glukozę, jak i fruktozę. Każdy z tych cukrów jest przetwarzany przez organizm w inny sposób.
Fruktoza nie jest tym samym co glukoza
Glukoza to rodzaj energii, dzięki której możemy funkcjonować. Tak zostaliśmy stworzeni. Każda komórka w ludzkim ciele, każda bakteria, a nawet każda żywa istota na Ziemi wykorzystuje glukozę jako źródło energii. Glukoza jest metabolizowana w każdym narządzie w organizmie, a tylko około 20% glukozy jest metabolizowane w wątrobie.
Fruktoza to jednak coś zupełnie innego. Glukoza to cząsteczka z pierścieniem sześcioczłonowym, podczas gdy fruktoza ma pierścień pięcioczłonowy. Sacharoza (cukier stołowy) składa się w 50% z glukozy i w 50% z fruktozy. Zatem zwykły cukier składa się w połowie z fruktozy. Może być metabolizowana tylko w wątrobie, ponieważ jest to jedyny narząd, który posiada transporter. Dlatego fruktoza prawie w ogóle nie podnosi poziomu cukru we krwi, a trafia prosto do wątroby.
Ponieważ cała fruktoza trafia do wątroby, uszkadza ją tak samo jak alkohol i inne toksyny. W rzeczywistości fruktoza jest praktycznie identyczna z alkoholem pod względem działania metabolicznego. I podobnie jak alkohol, fruktoza jest metabolizowana bezpośrednio do tłuszczu, a nie do energii komórkowej, jak glukoza. Zatem spożywanie fruktozy jest w rzeczywistości spalaniem tłuszczu .
Zatem idea, że „kaloria to kaloria”, a wszystkie kalorie są sobie równe, jest prawdziwa jedynie w odniesieniu do energii zawartej w kaloriach, a nie w odniesieniu do losu spożywanych składników odżywczych. Różne składniki odżywcze wywołują różne reakcje hormonalne. Dlatego ta sama ilość kalorii z różnych składników odżywczych będzie miała znacząco różny efekt.
Fruktoza kontra glukoza
Chociaż nadmierne spożycie jakiegokolwiek cukru jest generalnie niezdrowe (w tym glukozy), fruktoza jest szczególnie niebezpieczna. Stare powiedzenie, że „cukier to cukier”, nie ma już zastosowania, ponieważ organizm ludzki metabolizuje niektóre cukry inaczej. Metabolizm fruktozy powoduje znacznie więcej negatywnych skutków zdrowotnych niż metabolizm glukozy.
Najbardziej szkodliwe skutki metabolizmu fruktozy
Fruktoza zwiększa poziom kwasu moczowego, co obniża poziom tlenku azotu i zwiększa poziom angiotensyny, która powoduje kurczenie się komórek mięśni gładkich, co podnosi ciśnienie krwi i uszkadza nerki.
Fruktoza oszukuje organizm, wyłączając układ kontroli smaku, co prowadzi do przyrostu masy ciała. Fruktoza jest niedoskonałym stymulatorem insuliny, który z kolei nie hamuje wydzielania greliny (hormonu głodu) ani nie stymuluje wydzielania leptyny (hormonu sytości). To powoduje, że jesz więcej i rozwija się insulinooporność.
Fruktoza szybko prowadzi do zwiększenia masy ciała i otyłości w okolicy brzucha, obniżenia poziomu cholesterolu HDL, podwyższenia poziomu cholesterolu LDL, podwyższenia poziomu trójglicerydów, wzrostu poziomu cukru we krwi i podwyższonego ciśnienia krwi. Co stanowi powszechny zespół metaboliczny.
Stopniowo prowadzi to do insulinooporności, która jest istotnym czynnikiem nie tylko w cukrzycy typu 2 i chorobach układu krążenia, ale także w wielu rodzajach nowotworów.
Fruktoza aktywuje kluczowy enzym, fruktokinazę, która z kolei aktywuje inny enzym, który powoduje magazynowanie tłuszczu w komórkach. Gdy ten enzym jest zablokowany, tłuszcz nie może być magazynowany w komórkach. Fruktoza zasadniczo aktywuje enzym, który powoduje, że tyjemy.
Zmian tych nie obserwuje się u ludzi ani zwierząt spożywających skrobię (lub glukozę). Potwierdza to również badanie, w którym dwóm grupom zwierząt podawano taką samą ilość kalorii. Jedyną różnicą był rodzaj spożywanych kalorii. Pierwsza grupa spożywała dietę bogatą w fruktozę, a druga węglowodany z innych źródeł, takich jak glukoza.
Biochemia węglowodanów
Aby lepiej zrozumieć różnicę między glukozą i fruktozą oraz fruktozą i etanolem (alkoholem), przyjrzyjmy się, jak organizm je metabolizuje.
Metabolizm glukozy: Glukoza jest produktem fotosyntezy i występuje w ryżu, kukurydzy i innych zbożach. Po spożyciu z pożywieniem 80% glukozy jest wykorzystywane przez wszystkie narządy organizmu, a 20% trafia do wątroby, gdzie jest metabolizowana i magazynowana.
Co się dzieje z tymi 20%:
Glukoza, której organizm nie potrzebuje natychmiast, jest przekształcana w zapasy glikogenu w wątrobie. Glikogen może być łatwo przekształcony w energię w razie potrzeby.
Powstaje niewielka ilość pirogronianu, który przekształca się w ATP i dwutlenek węgla.
Trzustka uwalnia insulinę w odpowiedzi na podwyższony poziom glukozy we krwi, co pomaga glukozie przedostać się do komórek. Bez insuliny komórki nie byłyby w stanie przetwarzać glukozy, a zatem organizm nie miałby energii do ruchu, wzrostu, regeneracji i innych funkcji.
Gdy spożywasz 120 kalorii glukozy, mniej niż 1 kaloria przyczynia się do niekorzystnych skutków metabolicznych.
Metabolizm fruktozy: 100% spożywanej fruktozy trafia bezpośrednio do wątroby. Jej metabolizm powoduje szereg działań niepożądanych, w tym:
Fruktoza jest natychmiast przekształcana w fruktozo-1-fosforan (F1P), co powoduje ubytek fosforanów w wątrobie. W wyniku tego procesu powstaje produkt uboczny w postaci kwasu moczowego. Blokuje on enzym produkujący tlenek azotu, który jest naturalnym regulatorem ciśnienia krwi w organizmie. W rezultacie ciśnienie krwi wzrasta, co prowadzi do nadciśnienia. Podwyższony poziom kwasu moczowego może również powodować dnę moczanową.
Prawie cały F1P jest przekształcany w pirogronian, który z kolei przekształca się w cytrynian, co z kolei prowadzi do lipogenezy (tworzenia tłuszczu). Produktami końcowymi są wolne kwasy tłuszczowe (FFA), lipoproteiny o bardzo niskiej gęstości (VLDL to mniejsze, gęstsze LDL, które przylegają do komórek nabłonka i stymulują tworzenie się blaszek miażdżycowych) oraz trójglicerydy. Prowadzi to do hiperlipidemii.
Fruktoza stymuluje g-3-p (aktywowany glicerol), który jest kluczową cząsteczką do tworzenia trójglicerydów w komórkach tłuszczowych. Im większa dostępność g-3-p, tym więcej tłuszczu jest magazynowane. Fruktoza jest węglowodanem, który jest najskuteczniej przekształcany w g-3-p. Innymi słowy, fruktoza jest najbardziej lipofilowym (produkującym tłuszcz) węglowodanem.
Komórki mięśni gładkich (VMC) są transportowane z wątroby do mięśni szkieletowych, powodując insulinooporność mięśni szkieletowych. Niektóre komórki VMC pozostają w wątrobie, co prowadzi do gromadzenia się tłuszczu, insulinooporności wątroby i niealkoholowej stłuszczeniowej choroby wątroby.
Insulinooporność obciąża trzustkę, która produkuje więcej insuliny w odpowiedzi na wysoki poziom cukru we krwi, ponieważ komórki nie są w stanie pobrać cukru z krwiobiegu. Ten proces prowadzi do cukrzycy typu 2.
Spożywając 120 kalorii fruktozy, około 40 procent z nich przyczynia się do niekorzystnych skutków metabolicznych.
Metabolizm etanolu (alkoholu): Po spożyciu napojów alkoholowych 10% etanolu ulega rozkładowi w żołądku i jelicie cienkim. Pozostałe 10% jest metabolizowane przez mózg i inne narządy.
Pozostałe 80 procent rozkłada się w wątrobie, co prowadzi do następujących zdarzeń metabolicznych:
Wątroba przekształca etanol w aldehydy, które wytwarzają wolne rodniki uszkadzające białka w wątrobie. W tym procesie powstaje nadmiar cytrynianu, który stymuluje produkcję VLDL, VLDL i trójglicerydów.
Powstałe tłuszcze, w połączeniu z etanolem, wywołują kaskadę stanów zapalnych, prowadząc do insulinooporności wątroby, zapalenia wątroby i marskości. Gromadzenie się tłuszczu w wątrobie może również prowadzić do stłuszczenia wątroby.
Komórki mięśniowo-szkieletowe powodują insulinooporność mięśni szkieletowych. Jest to cięższa postać insulinooporności niż insulinooporność wątrobowa i prowadzi do cukrzycy typu 2.
Gdy spożyjesz 120 kalorii etanolu, około 40 kalorii przyczyni się do niekorzystnych skutków metabolicznych.
Jak widać, fruktoza jest metabolizowana w podobny sposób jak alkohol, wywołując te same toksyczne skutki w organizmie. Chociaż dr Lustig używa terminu „toksyna wątrobowa” do opisania fruktozy, zauważa również, że to nie sama fruktoza jest przyczyną jej toksyczności. Problem polega na spożyciu jej w zbyt dużych ilościach, których organizm nie jest w stanie wykorzystać, przez co staje się ona toksyczna.
Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej, koniecznie obejrzyj ten film:
Odpowiedzi generowane są przez sztuczną inteligencję na podstawie informacji zawartych na naszej stronie internetowej i mogą zawierać błędy.
